معرفی صفر تا صد رشته علوم تجربی
یاسمن رضائیان، سردبیر/ احسان خانمحمدی، مشاور حوزهی نوجوان:
وقتی به رشته علوم تجربی فکر میکنید اولین تصویری که در ذهنتان شکل میگیرد چیست؟ یاد چه چیزی میافتید؟ روپوش سفید، درس علوم، آزمایشگاه، کتاب زیست، کنکور پزشکی؟
به اولین تصویر و برداشتی که از این رشته دارید فکر کنید و آن را برای خودتان یادداشت کنید. چون با این تصویر کار داریم!
خودتان را در هر کدام از شغلهای رشتهی علوم تجربی تصور کنید و کشف کنید در کدام سبک زندگی و محیط شغلی، شادی بیشتری را به دست میآورید. بعد به این سؤالهای مهم جواب بدهید:
- آیا من آدم این رشته هستم؟
- اگر در رشتهی دلخواهم در دانشگاه قبول نشدم، چه گزینههای دیگری را باید دنبال کنم؟
- آیا خودم این رشته و شغل را دوست دارم یا تحت تأثیر دیگران و فشار خانواده میخواهم این رشته را انتخاب کنم؟
- من به دنبال چه سبک زندگیای هستم و میخواهم از صبح تا شب را چگونه و در چه محیطی سپری کنم؟ چه مشکلاتی را میخواهم حل کنم و با چه موضوعاتی میخواهم سروکله بزنم؟
- سبک یادگیری من چیست؟ آیا میتوانم از پس چالشهای آموزشی این رشته برآیم؟
چرا اسم این رشته علوم تجربی است؟
میدانیم که اسم این رشته قبلاً علوم طبیعی بود، اما چرا اسم آن تغییر کرد و حالا به آن علوم تجربی میگویند؟ تجربهکردن به معنی آزمودن، آزمایشکردن و امتحانکردن است. علوم تجربی هم به علومی گفته میشود که بتوان آنها را از طریق آزمایشکردن کشف کرد. ازجملهی این علوم میتوانیم فیزیک، زیست، شیمی و زمینشناسی را مثال بزنیم. به مجموعهی این علوم (در مقابل علوم اجتماعی و ریاضی) علوم تجربی گفته میشود.
برای آشنایی بیشتر با رشتهی علوم تجربی بهتر است ابتدا به تفاوتها و شباهتهای آن با سایر علوم نظری دقت کنیم.
تفاوت ریاضی و فیزیک با علوم تجربی چیست؟
بچههای علوم تجربی به دنبال مشاهدی جزئیات، کشف الگوها و پیداکردن روابط علت و معلولی هستند. بنابراین، بر خلاف بچههای ریاضی که با منطق عددی و محاسبه سروکار دارند، بچههای تجربی بیشتر اهل تجربه و کشفکردن هستند. آنها دادهها و اطلاعات را جمعآوری میکنند، فرضیهسازی و آزمایش میکنند و به دنبال اثبات یا رد فرضیهی خودشان میگردند.
تفاوت علوم انسانی با علوم تجربی چیست؟
تفاوت اساسی بین علوم تجربی با انسانی در چیزی است که مطالعه میکنند: علوم تجربی (Natural science) به دنبال درک جهان طبیعی است، در حالی که علوم انسانی به دنبال درک جهان انسانی است.
حالا که تفاوت علوم تجربی با سایر شاخههای نظری را میدانید میتوانید به بهترین شکل رشتهی علوم تجربی را تعریف کنید و به این سؤال جواب بدهید که رشته علوم تجربی چیست.
علوم تجربی شاخههای گوناگون و جذابی از رشتههای متنوع علمی دارد که در ادامه با هرکدام از این زیرشاخهها آشنا میشوید.
شاخههای رشته علوم تجربی
۱. پزشکی
۲. شیمی
۳. علوم زمین
۴. زیستشناسی
۵. کشاورزی
همانطور که میبینید، در رشتهی علوم تجربی شاخههای متنوعی از علوم وجود دارد که هرکدام به رشتهها و شغلهای جذابی تقسیم میشوند. همهی این زیرشاخهها در یک ویژگی مشترک هستند و آن هم آزمایش، کشف و تجربهکردن است. در ادامه با هرکدام از زیرشاخهها و شغلهای رشتهی علوم تجربی آشنا خواهید شد.
زیرشاخههای رشته علوم تجربی
در زیرشاخههای رشتهی علوم تجربی توع بسیاری وجود دارد. هرکدام از این پنج شاخهی اصلی علوم تجربی به زیرشاخههای متنوعی تقسیم میشوند که در جدول زیر به برخی از زیرشاخهها اشاره شده است:
تنوع رشتههای علمی باعث میشود شغلهای متنوعی هم در زیرگروه رشتهی علوم تجربی ایجاد شود که البته متأسفانه بیشتر نوجوانها از این رشتهها و شغلها بیاطلاع هستند.
حالا میتوانید دربارهی هرکدام از این شغلها تحقیق کنید تا کشف کنید این شغل مناسب سبک زندگی، شادی و معنایی که میخواهید در زندگی داشته باشید هست یا نه؟
در ادامهی مقاله با شغلها و رشتههای دانشگاهی علوم تجربی و بازار کار آن هم آشنا خواهید شد.
مهارتهای مورد نیاز رشتهی علوم تجربی
برای موفقشدن در هر رشتهی تحصیلی، شما به مجموعهای از مهارتهای سخت، نرم و یادگیری نیاز دارید. در این بخش از مقاله، به تفکیک، هرکدام از مهارتهای خاص مورد نیاز رشتهی علوم تجربی را معرفی و بررسی میکنیم.
مهارتهای سخت این رشته
مهارتهای سخت به مهارتهایی گفته میشود که شما آن ها را در مدرسه یا مؤسسههای آموزشی یا دانشگاه یاد میگیرید. برای اینکه بتوانید در هر کدام از زیرشاخههای رشتهی علوم تجربی ادامهی تحصیل بدهید به دانش نظری پایه در موضوعات زیستشناسی، شیمی و زمینشناسی نیاز دارید.
البته ریاضی و فیزیک هم میخوانید تا به مهارتهای پایهی مورد نیاز رشته علومتجربی مسلط شوید. همهی این مهارتهای پایه در کنار سایر درسهای دبیرستان دورهی دوم، به شما کمک میکنند که پایههای مهارتهای علمی را یاد بگیرید تا برای ورود به دانشگاه آماده شوید. از مهارتهای علمی در رشتهی علوم تجربی بیشتر از سایر رشتهها استفاده میشود.
مهارتهای علمی مورد نیاز برای دانشآموزان علوم تجربی
مطالب بسیاری برای یادگیری در کلاس درس وجود دارد، اما مهارتهای سختی که در جدول زیر آمدهاند پایه و اساس هر مطلبی هستند که در آینده، در کتابهای دبیرستان و دانشگاه، یاد خواهید گرفت.
قرار نیست با شنیدن اصطلاح مهارتهای سخت علمی گیج شوید و تصور کنید که برای ورود به رشتهی علوم تجربی باید در همهی آنها سرآمد باشید. شما با این مهارتها بارها در کتابهای علوم برخورد داشتهاید و حتی در آزمایشگاه از آنها استفاده کردهاید.
این جدول به شما کمک میکند تا تصویر روشن و دقیقی از محتوای آموزشی رشتههای دانشگاهی علوم تجربی داشته باشید و اگر میخواهید در رشتهی علوم تجربی درس بخوانید، از همین حالا، خودتان را برای درک بهتر مفاهیم کتابهای درسی آماده کنید.
| مهارت سخت علمی علوم تجربی | توضیح مهارتهای علمی سخت مورد نیاز رشتهی علوم تجربی |
| مشاهدهی علمی، یادداشتبرداری دقیق و جمعآوری اطلاعات | مشاهدهی علمی پدیدههای طبیعی اساسیترین مهارتی که دانشآموزان رشتهی علوم تجربی باید داشته باشند. مهارت مشاهدهی علمی یعنی استفاده از حواس برای دیدن تصویر کلی و جزئیات دقیق پدیدههای طبیعی محیط اطرافتان. این مهارت باعث میشود بتوانید اطلاعات را دقیق جمعآوری و طبقهبندی کنید. این مهارت، برای مثال، خودش را در دقیقخواندن دماسنج و مشاهدهی دقیق رشد روزانهی یک برگ نشان میدهد. |
| طبقهبندی کردن | مهارت طبقهبندی به شما میآموزد که چگونه جهان اطراف خود را دستهبندی کنید. این کار میتواند بهسادگی شمردن تعداد پاهای یک حشره یا بهپیچیدگی ذکر گونههای دقیق گیاهان و حیوانات باشد. |
| اندازهگیری | اندازهگیری یک مهارت پایهای علمی است و در بیشتر موارد با آموزش در دبستان شروع میشود؛ مثلاً اینکه چگونه از وسایلی مانند خطکش یا لیوان استفاده کنید. حالا شما در دبیرستان میتوانید با استفاده از معادلات ریاضی و تجهیزات پیشرفته آزمایشگاهی مهارتهای اندازهگیری پیچیدهتری را بیاموزید. |
| پیشبینیکردن و فرضیهسازی | شما باید یاد بگیرید چگونه از نتیجهی آزمایش و همچنین از اطلاعات قبلی خودتان استفاده کنید. این مهارت به شما کمک میکند فرضیهسازی کنید و نتیجهی آزمایش را پیشبینی کنید. البته برای اینکه به این مهارت دست پیدا کنید باید مهارت تفکر انتقادی را یاد بگیرید و آن را مدام تمرین کنید. |
| کنترلکردن متغیرها | ردیابی و کنترل متغیرها یک مهارت علمی پیشرفته است. یکی از بهترین راهها برای یادگیری این مهارت این است که آزمایش را انجام بدهید و نتایج آن را ثبت کنید. سپس هر بار یک متغیر را تغییر دهید تا بفهمید نتیجهی آزمایش چگونه تغییر میکند. حتی اگر به آزمایشگاه دسترسی ندارید به کمک نرمافزارها و تحقیق در اینترنت میتوانید در این مهارت مهم علمی پیشرفت کنید. |
| تفسیر کردن | ثبت نتیجهي یک آزمایش شاید کار راحتی باشد اما تفسیر نتیجهی آن کار دشواری است. شما باید یاد بگیرید تا نتایج آزمایشتان را تجزیه و تحلیل کنید. همچنین با تمرین و تکرار باید بتوانید الگوها و روندهای مشابه در آزمایش را شناسایی کنید. |
| ارتباط برقرار کردن بین دادهها و اطلاعات گوناگون | ارتباط برقرار کردن بین دادهها و اطلاعات گوناگون کمک میکند اطلاعات جدیدی به دست آورید. برای انجامدادن این کار باید بتوانید ۱. هم اطلاعات آزمایش خودتان را در قالب نمودار و جدول ارائه کنید و ۲. هم اطلاعات دیگر را از نمودار و جدولهای آماری گوناگون استخراج کنید تا اطلاعات جدیدی به دست بیاورید. |
| نتیجهگیری | باید توانایی خود را برای تفسیر اطلاعات و نتیجهگیری افزایش دهید. کسب این مهارت کار سختی خواهد بود و به مهارت نرم استدلال صحیح نیاز دارد. |
مهارتهای نرم مورد نیاز برای این رشته
همهی ما برای موفقیت در زندگی و پیشرفت شغلی نیاز داریم از مهارتهای نرم استفاده کنیم. هر شغلی با توجه به محیط و الزامات کاریاش به مهارتهای نرم خاصی نیاز دارد. شما با توجه به شغلی که انتخاب میکنید و برنامهای که برای پیشرفت حرفهای خود دارید باید از همین حالا این مهارتهای نرم را شناسایی و در وجودتان تقویت کنید.
بر خلاف مهارتهای سخت، مهارتهای نرم را کسی به شما آموزش نمیدهد بلکه باید خودتان با کمک تجربه به دست بیاورید و با تمرینکردن در آنها بهتر و بهتر شوید.
برخی از مهارتهای نرم پرکاربرد در شغلهای رشتهی علوم تجربی را در جدول زیر آوردهایم:
مهارتهای یادگیری مورد نیاز برای این رشته
برای موفقیت در هر رشتهی تحصیلی به مهارتهای پایهی خواندن، نوشتن، بیانکردن، درک متن و برنامهریزی آموزشی نیاز دارید. تصور نکنید با حفظکردن میتوانید از پس درسهایی مثل زیست و شیمی بربیایید. برعکس، در این درسها مطالب بسیاری هست که آنها را باید یاد بگیرید؛ مثلاً باید از دستهبندیهای عجیبوغریب سر دربیاورید، اسمهای طولانی را بیاموزید و کتابهای حجیم را دستهبندی کنید و بفهمید.
در رشتهی علوم تجربی علاوه بر مهارتهای پایهی آموزشی به مهارتهای یادگیری دیگری نیز نیاز دارید. حالا به جدول این مهارتها نگاهی بیندازید تا با چالشهای رشتهی علوم تجربی بیشتر آشنا بشوید و ببینید که باتوجه به سبک یادگیریتان این رشته برای شما مناسب است یا نه.
برای ورود به رشتهی علوم تجربی، میانگین نمرهی پایانی علوم و ریاضی شما در سه سال دبیرستان دورهی اول باید بهترتیب حداقل ۱۴ و ۱۳ باشد. اما فقط به نمره توجه نکنید. برای موفقیت در این رشته به این نکات هم توجه کنید:
- بچههای این رشته با دستهایشان و از طریق آزمایش و کشف و تجربه بهتر یاد میگیرند و شما باید اهل آزمایشکردن باشید.
- از کتابهای حجیم و درسهای زیاد نترسید.
- از دستهبندی جانوران، اسمهای عجیب و ترکیبات گوناگون شیمی نترسید و از ارتباط مفاهیم مختلف با یکدیگر لذت ببرید و آنها را در محیط واقعی هم تجربه کنید. مثلاً شما چگونگی هضم غذا را در علوم یاد میگیرید و در شیمی هم با مبحث قلیایی و تجزیه آشنا میشوید. ولی تا زمانی که مبحث تجزیه را نفهمید، مبحث هضم غذا را هم نمیفهمید. پس باید بین این موضوعات ارتباط برقرار کنید و این ارتباط برقرار کردن هم برایتان لذتبخش باشد.
- باید خودتان را برای سالهای تحصیلی طولانی و دورههای کارآموزی فشرده آماده کنید و آگاه باشید که مسیر طولانیتری را نسبت به سایر رشتهها در پیش دارید.
کتابهای رشتهی علوم تجربی در دبیرستان
در جدول زیر کتابهای اختصاصی و عمومی این رشته را مشاهد میکنید. این کتابهای اختصاصی مثل زیستشناسی، شیمی، فیزیک و آزمایشگاه علوم و زمینشناسی، بیشتر دربارهی کشف الگوها و قوانین طبیعت و پیدا کردن روابط علت و معلولی صحبت میکنند. در این دروس دربارهی بدن و آناتومی انسان و حیوانات، زیست سلولی و جانوری، زمینشناسی، اقلیمشناسی، گیاهان و عناصر شیمیایی مطالب جالبی یاد خواهید گرفت و دانش پایه را به دست خواهید آورد.
رشته تجربی برای چه کسانی مناسب است؟
برای ورود به رشتهی علوم تجربی، تنها علاقه به درس علوم کافی نیست. پس از کجا بفهمیم که این رشته برای ما مناسب است یا نه؟ برای اینکه جواب این سؤال را پیدا کنید دو راه حل وجود دارد:
اول: به سؤالات تست روانشناسی هوشهای چندگانهی گاردنر (فرم بلند – ۸۰ سوال) جواب دهید
اگر نتیجهی سه هوش شاخص شما یکی از چهار ترکیب جدول زیر بود، از به کارگیری روزانهی مهارتهای رشتهی علوم تجربی و سروکله زدن با این چالشها لذت خواهید برد.
البته فراموش نکنید که برای موفقشدن نیاز دارید مهارتهایتان را در همهی زمینههای سخت، نرم و یادگیری افزایش دهید.
به زبان سادهتر، اگر یکی از هوشهای شاخص (یعنی هوش اول تا سوم) شما یکی از هوشهای طبیعتگرا یا منطقیریاضی بود نشان میدهد که ذهنتان تواناییهای لازم برای ورود به چالشهای رشتهی علوم تجربی را دارد.
دوم: بررسی کنید که آیا «حقیقتاً» به این رشته علاقه دارید یا نه
حالا برای اینکه متوجه شوید این رشته را دوست دارید یا نه، میتوانید به فهرست تجربهها و نیز فهرست علاقهمندیهایی که در اینجا آمده مراجعه کنید. سعی کنید موقعیتهایی را که پیشنهاد دادهایم تجربه کنید بعد به خودتان جواب بدهید که آیا از این تجربهها لذت میبرید و دوست دارید آنها را تکرار کنید یا نه.
هنگام پاسخدادن ۱. با خودتان صادق باشید ۲. باحوصله جواب بدهید و سرسری پاسخ ندهید تا بتوانید اطلاعات درستی از خودتان به دست بیاورید.
سبک زندگی و «شادی»های پایهی این رشته
اگر یادتان باشد در مقالهی «کدام شادی، شادی شغلی توست؟» دربارهی شادیهای ۱۲گانه که سبک زندگی و شغلمان را تعیین میکنند صحبت کرده بودیم و گفته بودیم خیلی مهم است که ۳ شادی برتر در زندگی و شغلمان را پیدا کنیم. چون وقتی میخواهید تصمیم بگیرید چه رشتهای را در دبیرستان انتخاب کنید، این ۳ شادی برتر به کمکتان میآیند.
بر اساس مدل ذهنی و سبک زندگی شغلهای رشتهی علوم تجربی، ۳ شادیای که در این رشته بیشتر وجود دارند شادی طبیعت، فهم و درک و کمک به دیگران است.
حالا کمی بیشتر دربارهی این شادیها صحبت میکنیم.
شادی فهم و درک
- اگر آزمایشگاه جای مورد علاقهی شما در مدرسه است و از تشریح حیوانات و ترکیب مواد مختلف لذت میبرید.
- اگر با سؤالهای بسیارتان دربارهی جانوران و طبیعت پدر و مادر و معلمتان را عاصی میکنید!
- اگر برای همهچیز به دنبال دلایل خوب و کافی میگردید؛ مثلاً اینکه چرا پرندهها را پرنده مینامند و با توجه به ویژگیهای دیگرشان نام دیگری روی آنها نگذاشتهاند؟
- یا میپرسید اگر گربهها مو نداشته باشند باز هم میتوانند همدیگر را بشناسند؟
پس شادی فهم و درک در وجود شما پررنگ است. البته کنجکاوی شما فقط به سؤالکردن محدود نمیشود، بلکه تلاش میکنید تا به هر وسیلهای که شده جواب سؤالاتتان را پیدا کنید. این همان کاری است که در زندگی شغلی آینده، در گروهشغلهای علوم تجربی، باید بارها تکرارش کنید.
مثلاً باید آزمایشهای مختلفی انجام دهید تا علت بیماری را تشخص دهید یا کشف کنید از درختان چگونه باید در برابر آلودگی آبهای فاضلاب حفاظت کرد.
شادی طبیعت
- آیا عاشق حیوانها هستید؟
- آیا طبیعتگردی و چادر زدن در دل طبیعت را دوست دارد؟
- آیا به کاشت گل و گیاه و پرورش و مراقبت از آنها علاقه دارید؟
- آیا به مسائل محیط زیست اهمیت میدهید و نگران آیندهی زمین هستید؟
اگر جوابتان به این سؤالها «بله» است، پس شادی طبیعت در وجودتان پررنگ است. این شادی یکی از ۳ شادی مهمی است که برای زیستن به سبک «علومتجربیها» به آن نیاز دارید.
شادی کمک به دیگران
- وقتی کسی نیاز دارد به او کمک میکنید؟
- بهراحتی متوجه احساسات دیگران میشوید؟
- در دعواهای دوستانتان نقش میانجی را دارید و اختلافاتشان را حل میکنید؟
- کار کردن، یاد گرفتن، کمککردن و با دیگران بودن را دوست دارید؟
اگر این نشانهها را در خودتان میبینید پس یکی از ۳ شادی برتر سبک زندگی و شغل شما، کمک به دیگران است؛ یعنی همان شادیای که برای موفقیت در رشتههای مربوط به علوم تجربی باید در وجودتان پررنگ باشد.
برای اینکه دربارهی «شادیهای شغلی» بیشتر بدانید، مقالهی «کدام شادی، شادی شغلی توست؟» را از اینجا بخوانید.
سبک زندگی شغلهای رشتهی علوم تجربی
اگر به گروههای شغلی این رشته یعنی پزشکی و خدمات درمانی، شیمی، علومزمین، زیستشناسی و کشاورزی و صنایع غذایی توجه کنید میبینید که همهی این گروهها در یک سبک و فاز باهم مشترک هستند و آن هم فاز علمی است. یعنی آدمهایی که در این شغلها مشغول به کار میشوند باید مثل یک دانشمند فکر و زندگی کنند. حالا سؤال اینجاست: سبک زندگی یک دانشمند چگونه است؟
نگرش و سبک زندگی یک دانشمند چگونه است؟
یک دانشمند در وهلهی اول بسیار کنجکاو است و برای کشف نتیجهی موردنیازش پشتکار فراوان دارد. او در محیط کار نیز این ویژگیها را از خود نشان میدهد:
۱. دادهها را دقیق و صادقانه ثبت میکند.
۲. انعطافپذیر است.
۳. نگرشی باز دارد.
۴. میداند که نتایج علمی گاهی موقتی هستند و چنانچه نتیجهای که به دست آمده نقض شود همچنان به پژوهش ادامه میدهد تا به خروجی درستتر و دقیقتر از پیش برسد.
در جدول زیر میتوانید دربارهی ویژگیها و مهارتهای یک دانشمند اطلاعات بیشتری به دست آورید.
سبک زندگی گروهشغلهای پزشکی و خدمات درمانی
به غیر از روحیهی علمی و زندگی مانند یک دانشمند، هر کدام از گروههای شغلی رشتهی علوم تجربی ویژگیها و سبک زندگی خاص خودشان را دارند. مثلاً در گروهشغلهای بهداشت و درمان فاز آنها فداکاری و نجات جان انسانها است. البته ناگفته نماند که فشار کاری زیادی را هم تحمل میکنند و سالهای بسیاری هم باید درس بخوانند تا فارغالتحصیل شوند. اما آن چیزی که باعث میشود این افراد در زندگیشان احساس رضایت داشته باشند و بتوانند این سختیها را تحمل کنند، همین نجات جان انسانها و شکستدادن بیماریها است.
یک پزشک، پرستار یا بهیار باید بتواند هر روز تعداد زیادی بیمار را ببیند و در این محیط دوام بیاورد. این افراد قدرت همدلی، صبر و تحمل بسیاری دارند. همچنین میدانند باید سالهای طولانی تحصیل در رشتهی پزشکی و بعد کار در مناطق محروم را پشت سر بگذارند.
سبک زندگی گروهشغلهای علوم تجربی (بهجز گروه شغلی پزشکی)
فاز و سبک زندگی رشتههای مربوط به علوم طبیعی با علوم پزشکی متفاوت است. آنها هم مانند علوم پزشکیها باید یکعالم درس بخوانند تا بتوانند از حیوانات، طبیعت، زمین و محیط زیست سر دربیاورند. اگر نجات زمین و کشف اسرار آن و مسائل مربوط به محیط زیست برای شما اهمیت دارد و میخواهید زندگیتان را صرف کشف طبیعت و کمک به حیوانات بکنید، تصور میکنیم بتوانید از این شغلها لذت ببرید و در زندگی حرفهایتان شادی را تجربه کنید.
تحصیلات دانشگاهی رشته علوم تجربی
در رشتهی علوم تجربی، در هرکدام از زیرگروهها، رقابت برای ورود به دانشگاه بالاست، بنابراین به تلاش و پشتکار فراوان نیاز دارید. البته همهی سختیها در مرحلهی ورود به دانشگاه نیست. شما بعد از فارغالتحصیلی باید دورهی کارآموزی هم بگذرانید تا مجوز و مهارت لازم برای کار در رشتهی تخصصی خود را به دست بیاورید. شما باید در بیمارستانها، آزمایشگاهها، داروخانهها، دامپزشکیها و نیز در دل طبیعت کارآموزی کنید و در آزمون حرفهای مربوط به رشتهی خودتان قبول شوید تا بتوانید وارد بازار کار شوید. به عبارت دیگر، یعنی هم از نظر علمی و هم از نظر تجربی باید به استاندارد قابل قبولی برسید تا به شما اجازهی کار داده شود.
اگر در دانشگاههای دولتی قبول نشوید تحصیل در این رشتهها به دلیل وجود واحدهای متنوع آزمایشگاهی و عملی پرهزینه خواهد بود. به این موضوع هم توجه کنید که مدتی را هم باید به عنوان دستیار یا کارآموز با حقوق کم کار کنید تا مهارتهای لازم و اجازهی کار را دریافت کنید.
آیندهی شغلی رشته علوم تجربی
با توجه به توضیحاتی که دربارهی زیرشاخههای علمی علوم تجربی دادیم دیگر خیلی بیانصافی است که رشتهی علوم تجربی را فقط به پزشکی و رشتههای مرتبط با آن محدود کنیم و از ترس کنکور و رقابت شدید برای ورود به رشتهی پزشکی، بدون تحقیق و بررسی، بیخیال رشتهی علوم تجربی شوید و آن را از انتخابهایتان حذف کنید. پس شغلهای هرکدام از زیرگروههای رشتهی علوم تجربی را بهدقت بررسی کنید.
شغلهای زیرگروه رشتهی علوم تجربی
در جدول زیر مشاغل گروهرشتههای علوم تجربی دستهبندی شده است. هنگام بررسی جدول توجه کنید که نباید مشاغل را بر اساس جذابیت و جایگاه آن ارزیابی کنید، بلکه باید خودتان را اصل قرار دهید چون قرار است ۳۰ سال از زندگی حرفهایتان را در همان حال و فضا سپری کنید.
این جدول در پنج گروه دستهبندی شده و در اختیار شما قرار گرفته است. یادتان نرود که با کمک این جدول فقط قرار است با زیرگروههای رشتهی علوم تجربی آشنا شوید نه اینکه شغلتان را انتخاب کنید. به عبارت دیگر، شما اکنون در آستانهی انتخاب رشتهی تحصیلی هستید و نه شغل آینده.
هنگام بررسی جدول بالا باید به این سؤال مهم پاسخ دهید: «کدامیک از این گروهشغلها برای من جذاب است؟ با کدامیک از این شغلها میخواهم زندگیام را بسازم؟» پس از آن باید بررسی کنید که آیا مهارتهای لازم برای موفقیت در این رشته را دارید و میتوانید از پس چالشهای شغلی آن برآیید یا نه؟ آیا سبک زندگی شما با آن چیزی که به آن علاقه دارید منطبق است؟
بازار کار رشته علوم تجربی
اگر بتوانید از پس تمامی مشکلات تحصیلی و کارآموزی رشتههای علوم تجربی بربیایید بازار کار خوبی در انتظارتان است.
طی ده سال آینده، رشتههای بهداشت و خدمات درمانی ۱۵ درصد رشد خواهند داشت و با توجه به چالشهای مربوط به محیط زیست، رشتههای منابع طبیعی و امور مرتبط با محیط زیست هم از تقاضای بالایی برخوردار خواهند بود.
اما به یک موضوع مهم توجه داشته باشید. رشتههای پزشکی یا دندانپزشکی درآمد متوسط رو به بالایی دارند اما شرایط کاری سخت و رقابتیای هم در این بازار وجود دارد. بنابراین هر شغلی مزیتها و سختیهای مربوط به خودش را هم دارد. و در نهایت، از همه مهمتر، برای کار در همهی این رشتهها باید مدام مطالعه کنید و بهروز باشید تا از علم روز جا نمانید.
به زندگی دکترها، دانشجویان پزشکی و کادر درمانی توجه کنید. مطالب بسیاری در شبکههای اجتماعی دربارهی سختیها و مشکلات کاری آنها و در عین حال جذابیتهای شغلیشان وجود دارد. بنابراین، مشاغل این رشته را از هر دو جنبه بررسی کنید.
فعالان محیط زیست، جنگلبانها و مشاغل مربوط به معدن هم سختیهای خاص خودشان را دارند. در دل طبیعت کار کردن جذابیتها و دشواریهایی دارد که حتماً باید به آنها توجه کنید.
سخن پایانی
حتی اگر همهی شرایط لازم برای ورود به رشتهی علوم تجربی را دارید، در قدم آخر کمی بیشتر فکر کنید و به عواملی که دست شما نیست و کنترلی روی آنها ندارید هم فکر کنید؛ عواملی مانند شرایط مالی، خانوادگی، جغرافیایی، ویژگیهای جسمانی و از همه مهمتر مسئلهی زمان؛ چون برای موفقیت در زیرگروههای علوم تجربی باید حداقل ۲ سال بیشتر از رشتههای دیگر تحصیل کنید و دورههای کارآموزی هم خواهید داشت.
حالا بیایید به سؤالی که ابتدای مقاله پرسیدیم برگردیم:
«وقتی به رشتهی علوم تجربی فکر میکنید اولین تصویری که در ذهنتان شکل میگیرد چیست؟ یاد چه چیزی میافتید؟ روپوش سفید، درس علوم، آزمایشگاه، کتاب زیست، کنکور پزشکی؟»
قرار بود به اولین تصویر و برداشتی که از این رشته دارید فکر کنید و آن را برای خودتان یادداشت کنید.
حالا با توجه به اطلاعاتی که در این مقاله از رشته علوم تجربی به دست آورید تصویر ذهنیتان چیست؟ اینطور که پیداست، اطلاعاتتان از این رشته افزایش پیدا کرده و تصویر درستتری در ذهنتان شکل گرفته است.
