معیاری برای والدین برای ارزیابی کارنامه و تشخیص نمره بد
یاسمن رضائیان، سردبیر/ احسان خانمحمدی، مشاور حوزهی نوجوان:
چه نمرهای بد و ضعیف است؟ این سؤالی مهم است که این روزها با آن روبهرو میشویم چون به پایان دی و زمان دریافت کارنامهی نیمسال اول نزدیک شدهایم. همهی والدین، قبل از اینکه بخواهند به نمره بد فرزندشان واکنش نشان بدهند، ابتدا باید بدانند چه نمرهای بد و چه کارنامهای ضعیف محسوب میشود.
در این مقاله به این موضوع میپردازیم.
چه نمرهای بد است و چگونه باید کارنامهی فرزندم را تحلیل کنم؟
معیار نمرهی خوب در هر مدرسه و بر اساس منطقهی جغرافیایی و ارزشهای خانوادگی متفاوت است اما بر اساس معیار آموزش و پرورش، در دبیرستان دورهي اول، نمرهی زیر ۱۴ نمره بد است. البته اگر فرزندتان در مدرسهی غیردولتی تحصیل میکند باید به نمرهی زیر ۱۶ حساس باشید. در دبیرستان دورهی دوم هم حداقل نمره در مدارس دولتی ۱۲ و در مدارس غیردولتی ۱۴ است. بنابراین این نمرهها باید معیار قضاوت شما باشند.
اما اگر نمره بد در کارنامه مشاهده کردید باید چه کار کنید؟ بهترین واکنش کدام است؟ برای اینکه دربارهی این موضوع بدانید مقالهی «به نمرهی بد و کارنامهی ضعیف فرزندم چه واکنشی نشان بدهم» را بخوانید.
چند نکتهی مهم که هنگام تحلیل کارنامهی فرزندتان باید به آنها توجه کنید
۱. هرگز فرزندتان را با برادر، خواهر یا همکلاسیهایش مقایسه نکنید. هرکسی شیوهی یادگیری و مسیر آموزشی خودش را دارد و باید رکورد خودش را بشکند. اما این موضوع نباید توجیهی برای گرفتن نمرهی زیر ۱۴ باشد.
۲. درسها را به دو دستهی درسهای بااهمیت و بیاهمیت تقسیم نکنید. مثلاً نگویید همینکه نمرهی ریاضی خوبی گرفته کافی است!
۳. به رتبهی فرزندتان در کلاس یا به معدل کل او توجه نکنید. هر نمرهای که پایینتر از میانگین معیار باشد باید بررسی شود.
۴. اگر در بررسیهای خود متوجه شدید که بیش از ۸۰ درصد از دانشآموزان کلاس نمرهای پایینتر از میانگین ۱۴ گرفتهاند، مسئله را با آرامش از طریق انجمن اولیا و مربیان به مدرسه اطلاع دهید.
تنبیه یا پاداش؛ کدامیک برای افزایش نمره به کار میآیند؟
بسیاری از والدین وقتی با نمره بد مواجه میشوند، در اولین قدم، استفاده از موبایل، بازیهای کامپیوتری یا فعالیتهای فوقبرنامه را محدود میکنند. عدهای هم تلاش میکنند با یک پاداش جذاب برای فرزندشان انگیزه ایجاد کنند. حالا سؤال مهم اینجاست: کدامیک از این دو راه حل مؤثر خواهد بود؟
آیا باید فرزندم را به خاطر نمرهی بدی که گرفته تنبیه کنم؟
این سؤال مهمی است که جواب آن بله است. نوجوانها از همین سنین باید یاد بگیرند هر کمکاری، سهلانگاری و اشتباهی، عواقبی دارد. اما توجه کنید که عکسالعمل شما باید با نتیجهای که گرفته شده تناسب داشته باشد.
مثلاً بسیاری از والدین به محض اینکه با نمرههای بدی در کارنامه مواجه میشوند، همهی فعالیتهای فوق برنامه مثل ورزش و موسیقی را تعطیل میکنند. این واکنشها در طولانیمدت روی عزتنفس فرزندتان تأثیر بدی میگذارد.
در عوض باید فعالیتهایی مثل استفاده از موبایل، بازیهای کامپیوتری یا بیرونرفتن با دوستان را، آنهم بهاندازه، تعلیق کنید. مثلاً باید چنین واکنشی داشته باشید: «وقتی به من نشان دادی که تکالیفت تمام شده میتوانی نیمساعت با کنسول بازی کنی».
استفاده از عبارتهایی مثل «وقتی» و «پس از» عمل و نتیجهی آن را واضح برای فرزندتان تعیین میکند و مسئولیتپذیری او را افزایش میدهد. اما به دو نکته توجه داشته باشید:
- در انجامدادن این قول و قرارها ثابتقدم باشید. یعنی اگر قراری را گذاشتید آن را زیر پا نگذارید و تسلیم داد و فریادهای فرزندتان نشوید. شرطهایی را بگذارید که فرزندتان هم در تعیین آنها مشارکت داشته باشد و بتوانید روی آنها توافق کنید. دقت کنید که داریم از مشارکت فرزندتان صحبت میکنیم نه این که خودش تعیین تکلیف کند. در هر حال، این شما هستید که باید حرف آخر را بزنید.
- در اجرای این قانون هم پدر و هم مادر باید هماهنگ عمل کنند. مثلاً نباید یکی سختگیر و دیگری منعطف باشد.
اگر به جای تنبیهکردن، به او قول یک پاداش بدهم تا بیشتر انگیزه بگیرد بهتر نیست؟
خیر! نمیتوانید انتظار داشته باشید با پاداشدادن عملکرد و نمره بد فرزندتان بهبود پیدا کند. فرزند شما، برای جبران، باید با عواقب کمکاریهایش روبهرو شود تا بتواند مسئله را شناسایی و حل کند. بعد از آنکه تصویر روشنی دربارهی مشکل پیدا کرد، میتواند برای خودش یک انگیزهی درونی ایجاد کند تا تلاشاش را افزایش بدهد.
چگونه مسئولیتپذیری فرزندم را برای جبران نمرهاش بالا ببرم؟
برای این کار میتوانید از خود فرزندتان کمک بگیرید و سؤالی شبیه به این بکنید: «فکر میکنی برای جبران این نمره و بالارفتن نمرهی کارنامه چه کاری باید انجام بدهی؟» اگر فرزندتان در پیداکردن راه حل مشارکت داشته باشد احتمال بیشتری وجود دارد تا آن را اجرا کند.
علاوه بر این، در جوابش اطلاعاتی به دست میآورید که شاید تا به حال به آنها توجه نکرده بودید. مثلاً شاید فرزندتان بگوید: «چون این درس همیشه زنگ اول است، من خوابآلود بودهام». این اطلاعات کمک میکند که بفهمید باید در سبک زندگی و ساعت خواب فرزندتان تغییری ایجاد کنید.
نمره بد نشاندهندهی این نیست که فرزندتان در آینده موفق نمیشود
فراموش نکنید کارنامهی ضعیف یا نمرهی بد نشاندهندهی یک شکست است و نباید آن را نادیده بگیرید. همهی ما دوست داریم فرزندمان در مدرسه پیشرفت کند، اما وقتی نمرهی بدی میگیرد باید به این موضوع به چشم یک مسئله، نه بحران، نگاه کنید. مسئلهای که باید با مشارکت فرزندتان و در صورت نیاز، با کمکگرفتن از دبیران و متخصصان بیرون از مدرسه آن را برطرف کنید.
از سوی دیگر، نمرهی بد نشاندهندهی این نیست که فرزندتان در مدرسه تلاش نکرده یا نمیتواند در آینده موفق شود. فراموش نکنید که ممکن است فرزندتان تلاشاش را کرده باشد اما در سایر زمینههای یادگیری مثل مهارتهای پایهی آموزشی (خواندن، نوشتن، بیانکردن، ریاضیات و برنامهریزی) مشکل داشته باشد یا در به کارگیری مهارتهای نرم مثل مدیریت استرس یا خودنظمدهی به کوچ و مشاورهی تخصصی نیاز داشته باشد تا بتواند مشکل را حل کند.
با این حال، اگر به کمک بیشتری نیاز داشتید، میتوانید فرم «رزرو وقت مشاوره» را در سایت پر کنید تا حضوری با یکدیگر صحبت کنیم.
